آلزایمر ممکنه ساعت‌های سلول‌های شما رو بدزده، که به درمان‌های جدید اشاره می‌کنه

یک مطالعه‌ی اخیر نشون داده که ریتم روزانه‌ی فعالیت ژنتیکی بین انواع سلول‌های منفرد به روش‌هایی متفاوته که به وضعیت سلامتی اون‌ها بستگی داره، و جزئیاتی رو در مورد رابطه‌ی بین بیماری آلزایمر و روال عملکردی مغز ما آشکار می‌کنه.

این چرخه، که به عنوان ریتم شبانه‌روزی (circadian rhythm) شناخته می‌شه، به ما می‌گه کِی از خواب بیدار بشیم و کِی بخوابیم، و همچنین باعث می‌شه که مجموعه‌ای از فرآیندهای بیولوژیکی داخلی توی هر چرخه‌ی ۲۴ ساعته به طور قابل اعتماد و به موقع اجرا بشن.

الگوهای خواب مختل شده قبلاً با آلزایمر مرتبط بودن، بنابراین محققان به رهبری تیمی از دانشکده‌ی پزشکی دانشگاه واشنگتن (WashU Medicine) نگاه دقیق‌تری به ریتم‌های شبانه‌روزی ژن‌های مرتبط با عوامل خطر این بیماری انداختن.

محققان با مقایسه‌ی مغز موش‌هایی با یک وضعیت شبیه به آلزایمر با مغز موش‌های سالم توی سنین مختلف، بیان ژن‌های کلیدی رو توی دو سلول خاص اندازه‌گیری کردن: آستروسیت‌ها (astrocytes)، که به نورون‌ها کمک می‌کنن، و سلول‌های ایمنی به نام میکروگلیا (microglia). نتایج بعداً توی بافت انسانی تأیید شد.

اریک موزیک، متخصص مغز و اعصاب از WashU Medicine، می‌گه: «۸۲ ژن وجود داره که با خطر بیماری آلزایمر مرتبط هستن، و ما متوجه شدیم که ریتم شبانه‌روزی فعالیت حدود نیمی از اون‌ها رو کنترل می‌کنه.»

«دونستن اینکه بسیاری از این ژن‌های آلزایمر توسط ریتم شبانه‌روزی تنظیم می‌شن، به ما این فرصت رو می‌ده که راه‌هایی رو برای شناسایی درمان‌های درمانی برای دستکاری اون‌ها و جلوگیری از پیشرفت بیماری پیدا کنیم.»

به عبارت دیگه، ساعت‌هایی که رفتار سلول‌های ما رو کنترل می‌کنن، تأثیر قوی‌ای روی تعدادی از ژن‌های مرتبط با آسیب‌شناسی آلزایمر دارن به روش‌هایی که می‌تونه به طور بالقوه توی عملکرد طبیعی مغز، و به ویژه، توانایی اون برای پاکسازی مواد سمی تداخل ایجاد کنه.

موش‌های آلزایمری از نظر ژنتیکی طوری مهندسی شده بودن که پلاک‌های پروتئینی آمیلوئید-بتا رو توی مغز توسعه بدن، که همراه با بیماری رشد می‌کنن. هنوز مشخص نیست که آیا این توده‌ها ریتم رو مختل می‌کنن یا یک چرخه‌ی مختل شده باعث تشکیل پلاک می‌شه، اگرچه محققان گمان می‌کنن ساعت‌های شبانه‌روزی تغییر یافته می‌تونن یک دلیل برای نگرانی باشن.

این توی زمینه‌ی چیزی که از قبل در مورد آلزایمر می‌دونیم، منطقیه؛ این بیماری به مختل کردن برنامه‌های روزمره‌ی بدن ما معروفه. حتی اصطلاحی برای افزایش سردرگمی که اواخر بعد از ظهر یا اوایل غروب رخ می‌ده وجود داره – که به عنوان غروب‌زدگی (sundowning) شناخته می‌شه.

محققان توی مقاله‌ی منتشر شده‌ی خودشون می‌نویسن: «ریتم‌های شبانه‌روزی توی بیان ژن، به سلول و محیط بستگی دارن، و بینش‌های مهمی رو در مورد عملکرد گلیال (glial function) توی سلامت، بیماری آلزایمر و پیری ارائه می‌دن.»

تصور می‌شه حدود یک پنجم ژن‌های توی ژنوم انسان در پاسخ به ساعت‌های بدن تغییر بیان بدن، که روی فرآیندهایی مثل هضم، خواب و ترمیم بدن تأثیر می‌ذارن.

با شواهدی از نوسانات روزانه توی سلول‌های مغزی که تحت تأثیر تحلیل عصبی هستن، محققان می‌تونن راه‌هایی رو برای مقابله با اثرات آسیب‌شناسی بررسی کنن. نوعی “بازنشانی ساعت” روی ژن‌هایی که برای عملکرد مغز حیاتی هستن، ممکنه راهی برای محافظت در برابر آلزایمر باشه.

موزیک می‌گه: «ما هنوز چیزهای زیادی برای درک کردن داریم، اما جایی که عمل مهم می‌شه، تلاش برای دستکاری ساعت به شکلی هست، قوی‌تر کردنش، ضعیف‌تر کردنش یا خاموش کردنش توی انواع سلول‌های خاص.»

«در نهایت، امیدواریم یاد بگیریم که چطور سیستم شبانه‌روزی رو برای جلوگیری از تجمع آمیلوئید و سایر جنبه‌های بیماری آلزایمر بهینه کنیم.»

لینک منبع